Wilno - zabytki Starego Miasta (Litwa)

Poznajemy litewską stolicę.

SZLAKIEM KRAJÓW BAŁTYCKICH - LITWA, ŁOTWA, ESTONIA - DZIEŃ 12

Z wileńskiego 👉Cmentarza na Rossie przechodzimy na Stare Miasto, które ze względu na swą wartość historyczną wpisane zostało w 1994 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Wilno - historyczna stolica Wielkiego Księstwa Litewskiego - przez wieki miasto związane z Rzeczypospolitą Polską - decyzją możnych tego świata podjętą na konferencji jałtańskiej w lutym 1945 roku, znalazło się w granicach Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Wilno - od 1990 roku stolica Republiki Litewskiej. Największe pod względem powierzchni miasto wśród krajów bałtyckich, zamieszkałe przez ponad 600 000 mieszkańców. Wilno po dziś dzień jest centrum krzewienia polskiej kultury i nauki na Litwie. Jest również jednym z najważniejszych na świecie ośrodków kultu religijnego. Słynną Ostrą Bramę zna chyba każdy. 

I właśnie od zobaczenia tego niezwykłego miejsca rozpoczniemy nasze zwiedzanie litewskiej stolicy. Przejdziemy z południa na północ Starego Miasta, od Ostrej Bramy aż po katedrę i Wzgórze Giedymina. 

Zanim jednak słynna Ostra Brama, mijamy po drodze Kościół Najświętszego Serca Jezusowego, zwany również Kościołem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny. Świątynia wybudowana została w połowie XVIII wieku i co ciekawe, dziś jest częścią zakładu karnego.

Dochodzimy do Aušros Vartų gatvė, czyli ulicy Ostrobramskiej. Jej zwieńczenie stanowi gotycka brama, wybudowana na początku XVI wieku, do której przylega fragment murów obronnych. To jedyna dziś w Wilnie pozostałość po dawnych murach miejskich.

W bramie, od strony Starego Miasta, znajduje się powstała w 1829 roku, klasycystyczna Kaplica Ostrobramska. To właśnie tutaj prezentowany jest słynny obraz Matki Bożej Ostrobramskiej Królowej Korony Polskiej. By dostać się bezpośrednio pod wizerunek Matki Boskiej trzeba pokonać kilka stopni.

Obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej powstał w XVII wieku i co ciekawe, nie jest znany jego autor.

Opuszczamy wnętrze kaplicy i ulicą Ostrobramską idziemy dalej, dochodząc do Kościoła św. Teresy. Świątynia połączona jest murami z Ostrą Bramą, przez co nazywana bywa Kościołem Ostrobramskim.

Wybudowany w pierwszej połowie XVII wieku Kościół św. Teresy architektonicznie reprezentuje styl barokowy. Nie przetrwało jednak jego oryginalne wnętrze, które zostało strawione przez pożar w 1760 roku. To, co możemy oglądać dzisiaj pochodzi z XVIII wieku. Świątynia jest bogato zdobiona kolorowymi freskami przedstawiającymi żywot patronki - św. Teresy.

W sąsiedztwie Kościoła Ostrobramskiego znajdują się dwie cerkwie. Obie schowane za bramami, nieco dalej od głównej ulicy. Ta za różową bramą to prawosławna Cerkiew Świętego Ducha, wchodząca w skład monasteru pod tym samym wezwaniem. Pochodzi z pierwszej połowy XVII wieku, jednak wielokrotnie była niszczona i odbudowywana.

Dziś to jedno z ważniejszych miejsc na mapie prawosławia. Cerkiew Świętego Ducha jest sanktuarium świętych męczenników Antoniego, Jana i Eustachego, którzy w 1347 roku zostali straceni za wiarę. Ich doczesne szczątki po dziś dzień są przechowywane w świątyni.

Przechodzimy na drugą stronę ulicy Ostrobramskiej, gdzie za kremowo-żółtą bramą znajduje się greckokatolicki Zakon Bazylianów Świętego Jozafata i Cerkiew Trójcy Świętej.

Historia świątyni sięga XIV wieku, jednak po II wojnie światowej została zdesekralizowana i przekazana Instytutowi Inżynierów Budownictwa. Do swojej pierwotnej funkcji wróciła dopiero w 1991 roku, po odzyskaniu przez Litwę niepodległości. Jak dziś widzimy, wnętrze cerkwi jest w trakcie remontu, a na ścianach widoczne są jeszcze fragmenty oryginalnych fresków.

Wracamy z powrotem na ulicę Ostrobramską, którą dochodzimy do placu Jana Basanowicza. To na cześć litewskiego lekarza Jonasa Basanavičiusa. Tu znajduje się jego pomnik pięknie usytuowany na tle Cerkwi Świętego Ducha. Swoją siedzibę na placu ma także Litewska Filharmonia Narodowa. Potężny jej gmach pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Tu również znajduje się restauracja serwująca tradycyjne litewskie dania. Czas zatem na przerwę i uzupełnienie kalorii 😉. 

Po naprawdę pysznym obiedzie przechodzimy do jednego z najważniejszych kościołów w mieście. Mamy tu na myśli kościół jezuitów pod wezwaniem Świętego Kazimierza. Świątynia została wybudowana w latach 1604-1618 jako wotum dziękczynne za kanonizację Kazimierza Jagiellończyka. Był to wówczas pierwszy barokowy kościół na wileńskim Starym Mieście. Z tymi wydarzeniami łączą się również Kaziuki, czyli tradycyjne jarmarki, które od ponad 400 lat odbywają się na Litwie. Ich tradycja trafiła również do Polski.

Co ciekawe, władze radzieckie dokonały desekralizacji kościoła i planowały stworzyć tu Muzeum Ateizmu. W miejscu ołtarza głównego umieszczono nawet pomnik Włodzimierza Lenina. Na szczęście na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku świątynię zwrócono katolikom i przywrócono jej pierwotną funkcję. Choć na przestrzeni lat wiele elementów wyposażenia kościoła zostało bezpowrotnie zniszczonych, w oryginalnym stanie zachowały się ołtarze: główny i dwa boczne umieszczone w transepcie, czyli nawie poprzecznej. Dziś to najcenniejsze elementy wyposażenia Kościoła św. Kazimierza.

Opuszczamy piękne wnętrza Kościoła św. Kazimierza i przechodzimy na położony po sąsiedzku plac Ratuszowy (Rotušės aikštė). Teraz możemy spojrzeć z daleka na kopułę odwiedzonej przed chwilą świątyni, zwieńczoną królewską koroną.

Oczywiście najważniejszym budynkiem na placu Ratuszowym jest ratusz. Klasycystyczna budowla powstała pod koniec XVIII wieku i w swojej historii pełniła między innymi funkcję teatru. To tutaj 1 stycznia 1848 roku wystawiono prapremierę "Halki" Stanisława Moniuszki.

Zerkając z daleka na prawosławną Cerkiew Świętego Mikołaja z początku XVI wieku, skręcamy w lewo w Stikliu gatvė, czyli ulicę Szklaną. Przejdziemy teraz przez dawną dzielnicę żydowską.

Nazwa ulicy Szklanej pochodzi od powstałej tu, pierwszej na Litwie, manufaktury szkła. Miało to miejsce w XVI wieku. Natomiast przy prostopadłej do niej ulicy Żydowskiej (Žydų gatvė) znajdowała się niegdyś największa w Wilnie synagoga, mogąca pomieścić nawet 5000 wiernych. Budynek został zniszczony przez armię niemiecką w czasie II wojny światowej.

Ulica Szklana doprowadza nas do ulicy Dominikańskiej (Dominikonų gatvė), tuż obok barokowego Kościoła Świętego Ducha z drugiej połowy XVIII wieku. Świątynia często nazywana jest "kościołem polskim", gdyż wszystkie sprawowane tu nabożeństwa odbywają się tylko w języku polskim.

Skręcamy w prawo i po kilku krokach dochodzimy do Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, czyli pochodzącego z 1536 roku Kościoła Świętej Trójcy. To właśnie tutaj znajduje się pierwszy obraz Miłosierdzia Bożego, który w 1934 roku został namalowany według wskazówek św. Faustyny Kowalskiej. To właśnie tej zakonnicy należącej do Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia objawił się w 1931 roku Jezus Chrystus.

Z Dominikańskiej skręcamy w lewo, w ulicę Uniwersytecką (Universiteto gatvė) i wzdłuż zabudowań Uniwersytetu Wileńskiego zbliżamy się do Pałacu Prezydenckiego. W oddali widać już charakterystyczną, białą wieżę katedralną.

Założony w 1579 roku przez króla Stefana Batorego Uniwersytet Wileński jest drugim, najstarszym polskim uniwersytetem. Wcześniej założony został tylko Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (w 1364 roku z inicjatywy króla Kazimierza III Wielkiego).

Wśród uniwersyteckich zabudowań znajduje się Kościół św. Jana ufundowany na przełomie XIV i XV wieku przez króla Władysława Jagiełłę. Wyróżnia się z otoczenia stojącą obok wysoką wieżą, na której znajduje się punkt widokowy. Tam pójdziemy jednak 👉jutro, bo dziś jeszcze nie wiemy o jego istnieniu 😅.

Teraz natomiast przechodzimy pod Pałac Prezydencki. Jego historia sięga XIV wieku i wybudowany został jako Pałac Biskupi. Dziś jest jednak oficjalną siedzibą prezydenta Litwy.

Dalsza wędrówka w kierunku północnym Starego Miasta doprowadza nas na sporych rozmiarów Katedros aikštė, czyli plac Katedralny. Jego serce stanowi Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Władysława. To oczywiście najważniejszy kościół katolicki w Wilnie. Pochowani w nim zostali między innymi wielcy książęta litewscy, król Polski Aleksander Jagiellończyk oraz dwie żony Zygmunta Augusta – Elżbieta Habsburżanka i Barbara Radziwiłłówna.

Nie ma jednomyślności co do historii świątyni. Jedni historycy uważają, że jej początki sięgają XIII wieku i czasów, kiedy książę litewski i późniejszy król Litwy – Mendog przyjął w 1251 roku chrzest. Inna grupa przywołuje tutaj wiek XIV i czasy Władysława Jagiełły - tę wersję potwierdzają również źródła pisane.

Katedra jaką widzimy dzisiaj pochodzi z przełomu XVIII i XIX wieku, i wybudowana została w stylu klasycystycznym.

Wchodzimy do środka świątyni. Tam jednak trwa msza święta, przez co nie uda nam się jej szczegółowo obejrzeć. Z oddali spoglądamy jedynie na umieszczony w ołtarzu głównym obraz Franciszka Smuglewicza pod tytułem "Zamordowanie św. Stanisława przez Bolesława Śmiałego".

Może jeszcze nadarzy się okazja bliższego poznania wnętrza bazyliki. Teraz jednak ruszamy dalej. Na placu Katedralnym, na tyłach katedry, znajduje się pomnik wielkiego księcia litewskiego Giedymina, założyciela dynastii Giedyminowiczów. Jej odnogą była znana wszystkim Polakom dynastia Jagiellonów, a sam Giedymin był dziadkiem Władysława II Jagiełły.

Z katedrą sąsiaduje wileński zamek. Biały budynek położony tuż za katedrą to Pałac Wielkich Książąt Litewskich wchodzący w skład Zamku Dolnego.

Historia Zamku Dolnego sięga XIII wieku, jednak na przestrzeni lat uległ on całkowitemu zniszczeniu. Dopiero na początku XXI wieku podjęto decyzję o odbudowie. Wchodząc na zamkowy dziedziniec nie możemy oprzeć się wrażeniu, że przypomina nam on 👉krakowski Wawel i tamtejszy Dziedziniec Arkadowy.

Nad zabudowaniami Zamku Dolnego, na szczycie Góry Zamkowej, zwanej również Górą Giedymina, widoczne są pozostałości Zamku Górnego z charakterystyczną Wieżą Giedymina. Na szczyt można wejść pieszo, ale można również wjechać niewielkim wagonikiem kolejki linowo-terenowej.

Zamek Górny wybudowano na początku XV wieku na miejscu wcześniejszej, drewnianej warowni. Jego historia jest podobna do Zamku Dolnego. Oba zniszczyła polsko-rosyjska wojna z lat 1654-1667, zwana najazdem moskiewskim. Odbudowano jedynie fragment gotyckiej Baszty Giedymina, stanowiącej pierwotnie zachodnią basztę Zamku Górnego.

Dziś Zamek Górny stanowi doskonały punkt widokowy na całe Wilno.

Przepływająca przez Wilno rzeka Wilia.

Widok na wieżę telewizyjną w Wilnie.

Wieża telewizyjna w Wilnie.

Widok na Stare Miasto w Wilnie.

Sobór Przeczystej Bogurodzicy w Wilnie, 
który odwiedzimy jeszcze dzisiaj.

Kościół św. Kazimierza w Wilnie.

Kościół św. Anny oraz usytuowany tuż za nim
Kościół św. Franciszka i św. Bernarda
– to nasz kolejny cel.

Usytuowane tuż pod Górą Giedymina zabudowania
Zamku Dolnego i wileńska katedra.

Trzeba przyznać, że naprawdę pięknie prezentuje się Wilno z tej perspektywy. Czas jednak iść dalej, bo jeszcze trochę mamy do zobaczenia. Zjeżdżamy kolejką z Góry Zamkowej i ruszamy w drogę powrotną do samochodu. Oczywiście nie tą samą trasą.

U stóp wzgórza znajduje się jeszcze pomnik wielkiego księcia litewskiego Witolda Kiejstutowicza z rodu Giedyminowiczów. Był kuzynem Władysława II Jagiełły i razem brali udział w zwycięskiej Bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku.

Od tego momentu zmieniamy kierunek wędrówki na południowy. W pewnym momencie po naszej lewej stronie wyłania się widok na Wzgórze Trzech Krzyży. Na szczycie znajdują się trzy białe, betonowe krzyże zaprojektowane przez Antoniego Wiwulskiego, którego grób odwiedziliśmy 👉na Cmentarzu na Rossie. Jak podaje legenda, są one pamiątką po siedmiu franciszkanach zabitych na szczycie.

Dochodzimy do ulicy Maironio, gdzie znajdują się dwie widziane ze szczytu Góry Giedymina świątynie katolickie. Ten bliżej drogi to gotycki Kościół św. Anny, wybudowany na przełomie XV i XVI wieku.

Tuż zanim stoi gotycki Kościół św. Franciszka i św. Bernarda, którego historia również sięga przełomu XV i XVI wieku.

W sąsiedztwie obu kościołów znajduje się pomnik polskiego wieszcza narodowego Adama Mickiewicza.

Dalsza wędrówka ulicą Maironio doprowadza nas do Soboru Przeczystej Bogurodzicy. Choć pierwsza prawosławna świątynia stała w tym miejscu już w XIV wieku, to budynek, który widzimy dzisiaj pochodzi z drugiej połowy wieku XIX. Sobór wybudowany został w stylu gruzińskim.

To właśnie tutaj w 1513 roku pochowana została Helena Moskiewska, żona polskiego króla i zarazem wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka.

Trzy odwiedzone przez nas przed chwilą świątynie znajdują się w dolinie rzeki Wilejki, która uchodzi nieopodal do Wilii. Musimy teraz podejść nieco do góry, by znaleźć się znowu na głównym trakcie Starego Miasta. Wspinamy się ulicą Świętego Kazimierza, która koło Kościoła św. Kazimierza doprowadza nas do ulicy Ostrobramskiej. Te miejsca już bardzo dobrze znamy.

Kościół św. Teresy, zwany Kościołem Ostrobramskim
oraz charakterystyczna różowa brama
prowadząca na teren Cerkwi Świętego Ducha.

Ostra Brama
stanowiąca zwieńczenie ulicy Ostrobramskiej.

Kaplica Matki Bożej Ostrobramskiej.

Po przejściu przez bramę odwracamy jeszcze wzrok. Teraz możemy spojrzeć na tę jedyną zachowaną bramę dawnych murów miejskich od zewnętrznej strony.

Wracamy na parking do samochodu, który zostawiliśmy w sąsiedztwie Cmentarza na Rossie. To jednak jeszcze nie koniec atrakcji na dzisiaj. Dzień zakończymy z przytupem, bo na tarasie widokowym 👉wileńskiej wieży telewizyjnej.

POZDRAWIAMY☺